YAZILAR

‘Çanak Çömlek Satarak’ Dönemi Bitti…


Campaign

Her gün gazetelerde, televizyonlarda duymaya alıştığımız girişim hikâyeleri, işin doğası gereği genellikle küçük bir dükkânda ufak tefek mallar satarak başlar. Bugünün milyar dolar cirolu markalarına baktığımızda, kuruldukları dönemler de göz önüne alındığında müthiş işler başardıkları yadsınamaz bir gerçek. Peki ya şimdi?

Kennedy ‘değişim yaşamın kuralıdır’ demişti. 21.yüzyıl, bütün bu getirdiği bilimsel ve teknolojik gelişmelerle her şeyi yeniden düzenliyor, bütün kuralları alt üst ediyor, neredeyse hayatımızı yeniden şekillendiriyor. Ofiste çalışırken etrafta gözlerini bir an bile bilgisayar ekranından ayırmayan, neredeyse günde toplam bir saatlerini ‘gönder/al’ butonuna basmakla harcayan insanları gördükçe eski zamanlarda insanların iş yerinde neler yaptıklarını daha da çok merak eder oldum.

Bütün bu değişimlerden ‘girişimcilik’ kavramı da nasibini aldı tabi ki. Günümüz dünyasının vazgeçilmez gerçeği haline gelen, yüzyılın buluşu internet, girişimcilin genetik kodlarını yazmakta gecikmedi. Borsada yakaladığı müthiş başarının, değeriyle global yüzyıllık markaları geride bırakmasının yanı sıra ‘Google’ artık milyar dolarlar ödeyerek yeni web siteleri satın alıyor. Youtube bunun son ve en etkili örneği oldu. İki MBA öğrencisi tarafından kurulan siteyi, ‘yeni girişimcilik’in en bariz ve en etkili göstergesi olarak takdim etmek hiç de yanlış olmaz sanırım. Google tarafından satın alınan ve ziyaretçi sayısı yüz binleri bulan Youtube’de yine iki öğrenci tarafından kurulmuştu. Bugün net dünyasına baktığınızda MySpace, Yahoo vb. gibi sayıları onlu rakamlarla ifade edilebilecek, değerleri ise milyar dolarları bulan ve hatta geçen web siteleri göreceksiniz. Dünya üzerindeki yarım asırlık birçok şirketinin değerlerinin bu rakamlara yaklaşamadığını görünce ‘yeni girişimcilik’in ‘klasik girişimcilik’i çoktan yendiğini söyleyebiliriz.

Önde gelen birçok Türk şirketi GSM ihalelerini dolayısıyla da inanılmaz bir fırsatı kaçırdıklarını her ortamda ifade edip, pişmanlıklarını gün yüzüne çıkarmışlardı. Türkiye’de ilk iki operatörden sonra pazara giren üçüncü şirketin istediği başarıyı henüz yakalayamamış olması da kaçan bir fırsatı telafi etmenin oldukça güç olduğunu gösteriyor. GSM hatası telafi edilir mi bilmiyorum ama elini çabuk tutmayanların internet fırsatını kolay kolay telafi edebileceklerini sanmıyorum. Zira tıpkı gerçek ortamda olduğu gibi internette de arsalar hızla satılıyor. Yakında yer kalmayacağı açıklamaları başladı bile. Enflasyonsuz ortamda yaşayamayan markaların yok olduğu, kar marjları düşüklüğü ile baş etmekte zorlanan ve nereden tasarruf edeceğini şaşıran şirketler için en önemli fırsat artık internet dünyası. 1994 yılındaki ‘Turkcell’ projesi ile Çukurova Grubu’na hayatlarının fırsatını sunan Murat Vargı da son yatırımını, arama motoru kavramına ‘soru sorma’ sistemi ile yeni bir soluk getiren hakia.com’a yaptı. estore.com, gittigidiyor.com, kariyer.net gibi Türk sitelerinin marka bilinirlikleri ve değerleri birçok gıda, tekstil vs. markalarını çoktan aştı bile.

Yahoo dâhil birçok web sitesi bu aralar intemet dünyası ile cep telefonu arasındaki ilişkiye odaklanmış durumdalar. Bu araştırmalar bile yakın gelecekte göreceklerimizi tahmin etmemize olanak sağlıyor. Elimizdeki o küçük cihaz da net dünyası ile tamamen entegre olunca klasik girişimcilik hanesinde bir gol daha görecek. Larry Elison’ın 2000 yılında Yale mezunlarına yaptığı ‘siz hiçbir zaman ilk on zengin arasına giremeyeceksiniz’li o ünlü konuşmasını duydular da mı bilmem ama birçok kişi üniversite öğrenimlerini yarıda bırakarak net dünyasında ilerlemeye başladılar çoktan. Çünkü bu ‘yeni girişimcilik’in en iyi tarafı her zaman ‘sermaye yok’ diye hayıflananların elinden o bahaneyi alması ve yerine ‘bir site fikri bul, işe başla’yı koyması.

Kısacası eli çabuk tutmak gerek. Atı alan Üsküdar falan bırakmayacak yakında. Acele etmek, en kötü ihtimalle kendi adınızı alarak başlamak gerek. Sonra varsa yeni fikirler, projeler de gelecektir. Bu arada; yer yokluğundan şehir dışında almak zorunda kaldığınız arsalar için üzülmeyin. Kısa zamanda etrafınız sitelerle dolacak ne de olsa…

Hatta Kalın...